Annabi Muhammad (SAW) ya sami wahayi na farko lokacin yana dan shekara 40 kuma bayan shekaru 13 na kiran mutanen Makka zuwa musulunci, yayi hijira zuwa Madina sakamakon matsin lamba daga makiyansa. Manzon Allah ya shahada a Madina a ranar 28 ga watan Shafar shekara ta 11 Hijiriyya (632 AZ). Ya kafa gwamnatin Musulunci ta farko tare da tsara dokokin Musulunci yayin da yake Madina.
Menene Hakikar Gaskiyar Manzon Allah (Sawa) Shahada Ya Yi Ko Wafati
Maganar shahada ko wafatin Manzon Allah (S.A.W) na daya daga cikin batutuwan da suka fi jawo cece-kuce a tarihin Musulunci, kuma a cewar madogarar tarihi daban-daban akwai ra'ayoyi daban-daban game da hakan. A cikin wannan makala, za a yi bitar Madogarorin tarihi da na riwayoyi da na kur’ani domin samun cikakkiyar fahimtar wannan lamari mai muhimmanci da tasiri. Za mu yi kokarin fayyace bangarori daban-daban na wannan lamari ta hanyar dogaro da ingantattun madogaran Shi'a.
Kamfanin dillancin labaran kasa da kasa na Ahlulbay (As) – ABNA – ya kawo cewa: Maganar shahada ko wafatin Manzon Allah (S.A.W) na daya daga cikin batutuwan da suka fi jawo cece-kuce a tarihin Musulunci, kuma a cewar madogarar tarihi daban-daban akwai ra'ayoyi daban-daban game da hakan. A cikin wannan makala, za a yi bitar Madogarorin tarihi da na riwayoyi da na kur’ani domin samun cikakkiyar fahimtar wannan lamari mai muhimmanci da tasiri. Za mu yi kokarin fayyace bangarori daban-daban na wannan lamari ta hanyar dogaro da ingantattun madogaran Shi'a da kyau. Yin amfani da ingantattun littafai, za mu yi ƙoƙari mu fayyace ma'auni daban-daban na wannan batu.
1. Littafan Alkur'ani: Mahangar Alkur'ani game da wafatin Annabi (SAW).
A cikin Alkur’ani mai girma, ba a bayyan maganar shahadar Manzon Allah (SAW) kai tsaye ba, amma ayoyin sun yi bayani kan batun wafatin Manzon Allah (SAW) da yanayin aukuwarta. Aya ta 144 a cikin suratu Ali-Imrana tana daya daga cikin ayoyi masu muhimmanci a cikin wannan mahallin;
“وَ مَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِمَّا مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ”
Fassara: "Kuma Muhammadu bai zama ba face Manzo, tabbas manzanni sun gabace shi, don haka ko da ya mutu ko an kashe shi, sai ku kuma juya da bayanku".
Wannan ayar ta bayyana karara cewa Annabi (SAW) yana iya mutuwa ko a kashe shi kamar sauran annabawa, amma abin da aka fi mayar da hankali a kai shi ne cewa bin ka’idojin Ubangiji dole ne a ci gaba da su, ba tare da la’akari da yanayin zahirin annabawa ba.
2. Littafan tarihi na Shi'a: Wafatin Manzon Allah (SAW).
Yin nazarin madogaran tarihi na Shi'a, musamman ma amintattun madogara irin su "Sirah Ibn Hisham", "Biharul Anwar" da "Al-Kafi" yana taimaka mana wajen samun cikakken bayani kan waki'ar wafatin Manzon Allah (SAW):
Tarihin Ibn Hisham: A matsayinsa na daya daga cikin amintattun madogaran tarihin rayuwa, wannan littafi ya yi bayani dalla-dalla kan abubuwan da suka faru a karshen rayuwarsa da wafatinsa, musamman a sassan karshe na rayuwar Manzon Allah (SAW). Ibn Hisham ya ruwaito cewa Manzon Allah (SAW) ya rasu ne sakamakon wata cuta da ake kira “Zazzabin Orbital” kuma sannu a hankali wannan cuta ta lalata masa yanayin jikinsa.
Bihar al-Anwar wanda Allamah Majlisi ya rubuta cewa: A cikin wannan littafi, Allamah Majlisi ya yi bayani filla-filla dangane da wafatin Manzon Allah (SAW) da yanayinsa. Ya ruwaito cewa Manzon Allah (SAW) ya rasu a ranar Litinin 28 ga watan Safar, shekara ta 11 bayan hijira a gidansa da ke Madina. Haka nan kuma wannan littafi ya yi bayani dalla-dalla kan yadda aka yi jana’izar Manzon Allah (SAW) da yanayin siyasa da zamantakewar wannan lokacin.
Alkafi na Sheikh Kulaini: A cikin wannan littafi akwai ruwayoyi masu yawa game da kwanakin karshen rayuwar Manzon Allah (SAW) da wafatinsa. Ruwayoyin da ke cikin “Alkafi” sun jaddada wafatin Manzon Allah (SAW) da kuma tasirinta a cikin al’ummar musulmi, kuma a wannan mahallin an ambaci ruwayoyin Imam Sadik (AS) da Imam Bakir (AS).
3. Littafan Riwaya Hadisi: Tsakanin Shahada Da Wafati?
A cikin littafan hadisin Shi’a, an tattauna batun shahada ko wafatin Manzon Allah (SAW) ta hanyoyi daban-daban. Mafi mahimmancin tushe a wannan fage sun haɗa da "Al-Kafi", "Man La Yahduruhul-Faqih" da "Al-Tahzib":
Al-Kafi: Yana daga cikin littafan hadisin Shi'a mafi inganci, wanda ya bayar da filla-filla na ruwayoyi, musamman a bangarorin da suka shafi rayuwar Annabi (SAW) da abubuwan da suka faru a karshen rayuwarsa. A cikin wannan littafi, musamman ma a babin da suka shafi tsarkin ismar Manzon Allah (SAW) da hangen nesansa, an yi magana game da shahada ko wafatin Manzon Allah (SAW). Ruwayoyin da ke cikin wannan littafi suna jaddada wafatin Annabi (SAW).
Man La Yahduruhul-Faqih wanda Sheikh Saduq ya rubuta: Haka nan kuma wannan littafi ya yi nazari ne kan abubuwan da suka faru a kwanakin karshe na Manzon Allah (SAW) da kuma ra’ayoyi daban-daban dangane da shahadarsa ko wafatinsa. A cikin wannan littafi, Sheikh Saduq ya ambaci hadisan Imam Bakir (a.s.) da Imam Sadik (a.s.) da suke tabbatar da wafatin Manzon Allah (s.a.w.) musamman.
Al-Tahzib wanda Sheikh Tusi ya rubuta: A cikin wannan littafi, musamman a bangaren rayuwa da wafatin Manzon Allah (SAW), an ruwaito ruwayoyi daban-daban. Sheikh Tusi ya yi tsokaci na musamman kan tasirin abubuwan da suka faru a karshen rayuwar Manzon Allah (SAW) ga al’ummar musulmi, ya kuma jaddada wafatinsa na dabi’a.
4. Kammalawa: nazari na ƙarshe
Ta hanyar yin nazari a cikin kur’ani da tarihi da na ruwayoyi, za mu iya cewa, batun shahada ko wafatin Manzon Allah (SAW) lamari ne mai sarkakiya da ke bukatar kulawa ga madogara daban-daban da kuma cikakken nazari. Alkur'ani mai girma ya yi maganar wafatin Manzon Allah (SAW) a kaikaice, kuma majiyoyin tarihi da na hadisi na Shi'a suna jaddada wafatinsa na zahiri.
A dunkule mafi yawan madogaran shi'a suna jaddada wafatin Manzon Allah (SAW) da hadisai da littafan cike da ingantattun hadisai da littafan tarihi sun bayyana karara cewa Manzon Allah (SAW) ya rasu ne da wata cuta ta dabi'a kuma a matsayinsa na manzon Allah ya isar da sakonsa gaba daya ga al'ummarsa.
A taqaice dai an yi bincike a kan batun shahada ko wafatin Manzon Allah (SAW) a cikin madogaran Shi’a na Kur’ani da tarihi da na riwaya. Kur’ani ya ambaci mutuwa a fakaice, kuma majiyoyin tarihi da na hadisi na Shi’a sun jaddada wafatin Annabi (SAW).
Amma a wani bangaren riwayoyin hadisan sunnah sun tabbatar da shayar da Annabin rahama (SWA) maganin bisa tilas wanda Annabi ya hanasu aikata hakan amma suka ki sai da suka dura masa maganin bisa karfi bayan ya farfado yace lalle sai an durawa kowa daga cikin wadanda suka dura masa wannan maganin amma suka ki suka tsere wanda hakan ke nuna an sanya guba acikin maganin ga dain ruwayar Imam Ahmad Bin Hanbal akan wanna batu:
24995- حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِى أَبِى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِى مُوسَى بْنُ أَبِى عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ لَدَدْنَا رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- فِى مَرَضِهِ فَأَشَارَ أَنْ لاَ تَلُدُّونِى - قُلْتُ كَرَاهِيَةُ الْمَرِيضِ الدَّوَاءَ - فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ « أَلَمْ أَنْهَكُمْ أَنْ لاَ تَلُدُّونِى - قَالَ - لاَ يَبْقَى مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلاَّ لُدَّ غَيْرُ الْعَبَّاسِ فَإِنَّهُ لَمْ يَشْهَدْكُنَّ ». تحفة 16318 معتلى 11662
3950- حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِى أَبِى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِى الأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لأَنْ أَحْلِفَ تِسْعاً أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- قُتِلَ قَتْلاً أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَحْلِفَ وَاحِدَةً أَنَّهُ لَمْ يُقْتَلْ وَذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ جَعَلَهُ نَبِيًّا وَاتَّخَذَهُ شَهِيداً. قَالَ الأَعْمَشُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ كَانُوا يُرَوْنَ أَنَّ الْيَهُودَ سَمُّوهُ وَأَبَا بَكْرٍ. معتلى 5672
Idan mu kai dubi cikin wadannan ruwayoyi guda biyu zasu bamu natija guda daya wacce ita ce lalle Manzon Allah (S) an shahadantar da shi ne ba mutuwa yayi ta dabi’a ba wanda hakan ke nunu da irin tsamarin da wahalar lamari da Manzon Allah (S) ya samu kansa bayan cikar da sakonsa da shiryar da mutane amma hakan bai hana sun ga bayansa ba ta hnayr shayar da shi guba tare da anfani da makusantansa musamman matarsa Ummul Mu’uminan A’isha.
Wanda dukkan wadannan ruwayoyi sun kawo suna masu tabbatr da cewa kasha Annabi akai. Akwai dalilai dayawa da zamu iya tunawa da su da tambayoyi masu dama akan tabbatar da hakan:
1- me yasa Manyan sahabbai suka ki tafiya yaki tare da Usama?
2- me yasa suka ki bari a bawa Annabin Rahama (s) takarda domin ya rubuta wasiyarsa wacce zata tseratar da Al’ummarsa – wannan hanawar kuwa tazo ne daga Umar da sauransa maqurrabansa?
3- me yasa da jin cewa Annabi yayi wafati suka tafi yin zaben Khalifa sun fi Annabi tunani ne akan makomar Al’ummarsa?
5- me yasa suka ki zuwa sallar janaza ta ma’aiki sai daga baya sun gama zabnesu kana?
6- me yasa suka bar gawara Annabi har kwana uku ba’a binne ta ba?.....
Abubuwan Da Suka Faru A Ranekun 23/24/26 Ga Watana Safar Kafin Wafatin Manzon Rahama Muhammad (SAWA) Shekara Ta 11H
A irin wannan rana ne rashin Lafiyar Manzon Rahama SAWA ta tsananta wanda takai har Bilal Ya kira Sallah Amma Manzon Rahama SAWA saboda tsananin rashin lafiya bai ji ba, nan da nan Ummmul Mu’umina Aisha tace ku cewa Baba na Abubakar ya je yaja Sallah, Ita Ummul Mu’umina Hafsah tace ku cewa Babana Umar ya Ja sallah.
Manzon Rahama SAWA yana jin wannan zancen nasu duk da cewa yanayin jikin say a tsananta amma ya tashi yana mai dora hannayen sa kan kafadun Imam Ali AS da Fadl dan Abbas Rh ahankali suka kaiga masallaci yana mai jan kafarsa ahankali suna isa sai yaga Abubakar yana tsaye a Mihrabinsa wajen Sallar sa yana mai jan sallah.
Manzon Rahma SAWA sai yayi nuni da hannayen sa masu Albarka kan Abubakar ya ja da baya sanna shi kuma ya shiga Miharabin sa wajen sallar ya jagoranci Sallar bayan ya gama sallah ya koma gida cikin tsananin rashin lafiya.
Ganin haka Musulmai sukai ta kuka sosai....
Sannan a ranar 25/Safar/11h A irin wannan rana Raziyyatu Yaumul Khamis ta faru wanda Manzon Rahama SAWA ya bude idunuwan sa masu Albarka ga sahabbansa a zaune a kewaye da shi yace dasu: Ku kawo min abun rubutu da tawada domin na rubuta maku abu saboda karku bata a bayana wasu daga cikin Mutanan dake wajen suk ace a kawo takaradar wani kuma yace kar a kawo tare da fadin wata mummunar Magana wadda a karshe yace littafin Allah ya Ishe su.
Wannan abun da ya faru shi ake kira da Raziyyatu Yaumul Khamis. Wato wata masifa da jarabawa da Allah Ta’ala yayi wa Sahabban Annabi Gaba daya wasu sun samu cinye wannan jarabawa wasu kuma sun fadi. Allah Ta’ala ya tabbatar da mu kan bin Umarnin Annabi SAWA.
Bayan hakan sahabbai sun ta tattauna maganar a gaban Annabin Rahama SAWA har takai yace su tashi su bashi wuri bai kamata suyi jayayya da daga murya agaban sa ba anan kuwa suka fita.
Wanda Imam Ali bayan wannan abu ya faru sauran sahabbai sun fita ya rage sauran kadan daga cikin su wanda suka hada da Salmanul Farisi Da Abu Zarril Gifary Da Miqdad Rh Manzon Allah SAWA ya umarci Imam Ali As daya kawo abun rubutun inda ya kawo, sannan Annabi ya fadi abunda yake son a rubuta wanda Mala’ika jabrail ya sanar dashi domin yasan hakikani tabbas wannan Al’umma nan bada dadewa ba zasu shiga cikin sabani da junan su da shiga bata bayan baya nan wanda su wadanan sahabbai din suka sheda kan abunda Annabi SAWA ya fada Imam Ali AS kuma ya rubuta shi.
Kuma acikin wannan takaradar da ya fada aka rubuta ya anbaci sunayen A’imma da sune wajibi ga Al’ummar sa su bisu na farkon su Imam Ali Da Imam Hasan da Imam Husain As da kuma Imamai tara daga yayan Imam Husain As.
Wandan wasu da dama sun anbaci wanda ya hana kawo abun rubutun a ruwayoyin su wasu kuma sun kawo ruwayar ba tare da anbaton wanda ya fade ta ba
Ala kulli halin dai ya kamata Al’umma su gane cewa Manzon Allah SAWA ya bar masu wasiya kuma tananan karara kamar hasken Rana ya rage nasu da su komawa wannan wasiya daya bari tun kafin lokaci ya kure masu
26/Safar/11h A irin wannan rana ne a shekara ta 11 bayan hijira, Annabi (SAW) ya umarci sahabbai da dama, musamman Manyan Sahabbai su Abubakar da Umar da Usman, da su shirya tafiya zuwa Rum don yakar Rumawa bisa jagorancin Sahabin Nan Usama Dan Zayd, amma suka ƙi bin wannan umarni. Domin suna kin jagorancin Usama ga rundunar manzon Allah SAWA Sai Annabi Sawa ya ce: “Ya Allah ya la’anci duk wanda ya sabe daga rundunar Usama.”duk da haka Abubakar, Umar, da Usman sun karya doka sun dawo sunki bin wannan Runduna.
Manzon Allah (SAW) ya kasance yana ɗaukar Romawa a matsayin babban haɗari. Don haka ne, a shekara ta takwas na hijra, ya aika runduna karkashin jagorancin Ja’afar bn Abi Talib, Zayd bn Haritha, da Abdullah bn Rawaha zuwa yakin Mu’utah; Amma duk kwamandojin Annabi guda uku da suka halarci yakin sun yi shahada.
A shekara ta tara bayan Hijira, lokacin da Manzon Allah ya ji labarin mamayar da Rumawa suka kai wa kasashen Musulmi, shi da kansa ya tafi yakin Tabuk tare da mutane dubu talatin, amma ya koma Madina ba tare da sun yi arangama da su ba.
A cikin kwanaki na ƙarshe na rayuwarsa, a cikin wannan mawuyacin yanayi lokacin da babban birnin musulunci na Madina ke cike da wannan yanayin na bakin ciki, Manzon Allah (SAW) ya ɗauki wani muhimmin mataki wanda ya cancanci a yi la’akari da shi sosai. Ya yi kira ga rundunar Musulunci ta sahabbai da su yaƙi Daular Rum karo Biyu. Wanda zuwa wannan yakin ya na da nisa, ya ɗaga tutar jihadi da hannunsa mai tsarki ya miƙa shi ga "Usama", wanda matashi ne sosai a wannan rana, ya naɗa shi kwamandan wannan Rundunar, wanda shugabannin muhajirai da Ansar. Abubakar Umar da Abu Ubaydah dan Jarrah, suna karkashin wannan runduna, haka ya umarce su da su kama hanyar Sham inda yace su bi ta yankin Abni cikin kasar Balqa’a dake Sham, sannan ya umarci Usama da cewa kabi ta hanyar da aka kashe Mahaifinka, sannan ku shafe makiiya da karfinku, na Nadaka ka ka zamo Kwamanda na wanna Runduna ku kai hari da sanyin safiya, ga mayakan da aka jibge a Abni, ku kawar da su, ku ci gaba da tura mayaka da sauri don ku sami labarin abokan gaba da wuri-wuri. Idan Allah Ta’ala ya baka nasara a akansu to sai ku dan huta ku tsaya anan sannan ka tura yan liken asiri masu bada rahoto gaba don kawo labarin abunda ke faruwa Amma sai ya kasance mayakan Sahabbai sukai ta sabawa umurnin Kwamandan su Usama da umarnin Annabi har rundinar bata motsa ba har Annabi SAWA ya yi wafati ba su bi umarnin sa ba.
Usama ya yada zango ya sanya sansanin rundunar a tafiyar farsakhi daya daga Madina, amma mutanen sun ki shiga cikin rundunarsa saboda tsanantar rashin lafiyar Annabi SAWA.
Lokacin da wannan labari ya isa ga Annabi, ya je masallaci yana cikin matsanancin jinya ya nemi mutane da su gabata subi rundunar Usama amma ina suka ki.
Haka Usama ya koma Madina wanda Abubakar da kan shi yana daya daga cikin wadanda suka ki bin wannan runduna, bayan yaga ya hau kan Khalifanci, ya sake shirya wannan runduna domin su tafi yaki Sham bayan sun yo yakin sun dawo madina da Ganima mai yawa.
_____________________________________________________________
Madogara:
Alqur'ani mai girma
"Littafin Tarihi Na Ibn Hisham", Ibn Hisham
"Biharul Anwar", Allamah Majlisi
"Al-Kafi", Sheikh Kulaini
"Man La Yahduruhul-Faqih" Sheikh Saduq
"Al-Tahzeeb", Sheikh Tusi.
Musnad Imam Ahmad
Sahih Bukhari
Ra'ayinka